Šta bi mogao da donese novi ustav SPC?

Share

Hoće li Srpska pravoslavna crkva u svoj zvanični naziv dodati i Pećku patrijaršiju i kako će se ubuduće birati patrijarh izjasniće se Sveti arhijerejski sabor, kao vrhovno zakonodavno telo, u maju ove godine. Prethodnih dana mogli smo da čujemo da je jedan od predloga da postojećih 13 eparhija postanu mitropolije i da je na predlogu novog Ustava Komisija radila od 2012. godine.

Predlog je dostavljen svim arhijerejima i oni će se o njemu izjasniti na predstojećem zasedanju Svetog arhijerejskog sabora. U radu Komisije, čiji je predsednik mitropolit crnogorsko-primorski Amfilohije, učestvovali su ne samo ugledni arhijereji i crkveni pravnici iz reda sveštenstva, monaštva, već i iz redova laika. Jedan od njih je dekan Pravnog fakulteta u Beogradu profesor Sima Avramović.

Poslednji Ustav Srpska pravoslavna crkva dobila je 1931. godine. Promenila ga je 15 godina kasnije. Od tada se promenila država i granice u okviru kojih srpski narodi živi pa su, kažu poznavaoci i promene potrebne.

Sveti arhijerejski sabor od 1931. godine doneo je veliki broj odluka crkveno-ustavnog karaktera, kojima su, u različitim društvenim okolnostima i situacijama, menjane, dopunjavane ili ukidane pojedine odredbe Ustava SPC iz tridesetih godina prošlog veka.

Počivši patrijarh Pavle, uz aktuelnog Irineja, jedini je poglavar SPC koji je izabran apostolskim načinom – slučajnim izborom. U Crkvi često naglašavaju da su svi ostali prvojerarsi birani na Izbornim saborima aklamacijom ili glasanjem. Praksa i ostalih pravoslavnih crkava je da se poglavari biraju glasanjem.

Način izbora patrijarha jedna je od mogućih novina. On bi mogao da se bira dvotrećinskom većinom glasova vladika umesto arhijerejskim žrebom kao do sada.

Ukoliko vladike odluče za ime Srpska pravoslavna crkva – Pećka patrijaršija, to bi, kažu analitičar,i bilo potvrđivanje identiteta i izvorišta crkve na Kosovu i Metohiji.

„Pritom potvrđivanje na izvestan način i srpske državnosti na KiM koja je osporena od strane zapadnih sila jer je identitet Pećke patrijaršije u osnovi srpske državnosti. SPC tu vuče jedan šahovski potez i zato mislim da tu neće biti spora među arhijerejima i da će to glatko proći“, kaže istoričar Aleksandar Raković u izjavi za RTS.

Da patrijarh nije za preseljenje iz Beograda u Peć u slučaju da se promeni ime crkve kao ni za promenu načina izbora poglavara crkve kako su pisali beogradski mediji, crkva demantuje.

„Komentarišući mogućnost da budući poglavari SPC imaju sedište u Peći, Njegova Svetost nijednom rečju nije pomenuo sebe, niti je o tome uopšte bilo govora. Formulacije koje su se našle na naslovnoj strani novina „Neću da se selim na Kosovo“ i „Tražiću da patrijarha biramo kao i do sada, a ne dvotrećinskom većinom“ ne odgovaraju sadržini vođenog razgovora niti odražavaju lični stav Njegove Svetosti“, navode u SPC-u.

Među predlozima koji se pominju u medijima je podela Beogradsko-karlovačke arhiepiskopije na Voždovačko-vinčansku i Zemunsko-novobeogradsku eparhiju. O tim izmenama, i drugim predlozima za promenu Ustava crkve više detalja znaćemo u maju, posle Sabora, kada će i crkveni zvaničnici moći da govore o toj temi.

Share