Zagrebačka izložba „Miroslav Kraljević i sledbenici“ u Novom Sadu

Share

U Spomen-zbirci Pavla Beljanskog otvorena je izložba Moderne galerije iz Zagreba pod nazivom Miroslav Kraljević i sledbenici, kao prvo gostovanje reprezentativnog izbora hrvatskog slikarstva prve polovine 20. veka u Srbiji. Autor postavke je dr. Zvonko Maković, predsednik Društva povijesničara umjetnosti Hrvatske.

Na otvaranju izložbe govorili su dr. Jasna Jovanov, upravnica Spomen-zbirke Pavla Beljanskog, Biserka Rauter Plančić, upravnica Moderne galerije iz Zagreba, autor izložbe dr. Zvonko Maković i gospodin Tedi Lušetić, izaslanik gradonačelnika Grada Zagreba. Izložbu je otvorio gospodin Slaviša Grujić, Pokrajinski sekretar za kulturu i javno informisanje AP Vojvodine.

Otvaranje izložbe Miroslav Kraljević i sledbenici bilo je jedno od najposećenijih u istoriji Spomen-zbirke Pavla Beljanskog. Ceo gornji sprat muzeja ispunila su najznačajnija dela hrvatskog slikarstva prve polovine 20. veka, ukupno 68 slika od 11 autora – Miroslava Kraljevića kao predvodnika, a zatim Milivoja Uzelca, Marijana Trepšea, Vladimira Varlaja, Milana Štajnera, Petra Dobrovića, dok je posebna sala posvećena Savi Šumanoviću. Osim gostiju iz Zagreba koji su govorili na otvaranju, bili su prisutni i Velimir Pleša, generalni konzul Republike Hrvatske i Eva Braunović iz Ministarstva kulture Republike Hrvatske. Među mnogobrojnim zvanicama na premijerno predstavljanje izložbe došli su, između ostalih, članovi porodice Pavla Beljanskog, Milan Isaković i Aleksandar Džordeski sa suprugama, zatim dr. Stjepan Glas, opunomoćeni ministar Republike Hrvatske, umetnici Slobodan Tišma, Živko Grozdanić, Vladimir Kopicl, Dragomir Ugren, Božidar Mandić, predsednik Rotari Kluba „Novi Sad“ Duško Bošković, zatim Ivana Simeonović Ćelić, direktorka muzeja Zepter, Vesna Burojević, upravnica Galerije slika „Sava Šumanović“ iz Šida, mr. Tijana Palkovljević, upravnica Galerije Matice srpske, kao i mnogobrojni stručnjaci i kolege iz novosadskih i beogradskih muzeja.

Na konferenciji za novinare detaljnije je predstavljen čitav projekat saradnje između Spomen-zbirke Pavla Beljanskog i Moderne galerije iz Zagreba, ujedno naglašavajući sveukupni značaj kulturne saradnje Srbije i Hrvatske. Dr. Jasna Jovanov je istakla da je projekat međumuzejske saradnje čiji su rezultat izložbe Kolekcija Pavla Beljanskog: biseri moderne i Miroslav Kraljević i sledbenici prvi u nizu budućih projekata i najavila gostovanje izložbe Nadežda Petrović: s obe strane objektiva u Modernoj galeriji u Zagrebu naredne godine. Biserka Rauter Plančić izrazila je izuzetno zadovoljstvo nastupom Moderne galerije u Novom Sadu, naglašavajući da se ona sada predstavlja u jednom od svojih najlepših izdanja, delima prvaka hrvatske slikarske moderne – Miroslava Kraljevića i nastavljača njegove inovativne slikarske brazde uzorane davne 1912. godine.

Izložba Miroslav Kraljević i sledbenici predstavlja izbor od 68 vrhunskih ostvarenja iz zagrebačke Moderne galerije koji prati genezu i razvoj hrvatskog modernizma u prve tri decenije 20. veka. Među 11 autora, postavkom dominira Miroslav Kraljević sa 24 eksponata. Mada je živeo kratko (1885–1913), Kraljević je svojim slikarstvom označio početak novog razdoblja hrvatske umetnosti približivši je matičnoj liniji evropskog, posebno francuskog modernizma, zahvaljujući usvajanju i transformaciji uticaja na liniji koja od Manea vodi ka Sezanu. Kraljevićev uzor najviše su sledili slikari Zlatko Šulentić, Milan Štajner i Marijan Trepše. Kao pripadnik visoke buržoazije ali istovremeno duboko svestan društvenih nepravilnosti, Kraljević je uveo nove sadržaje u hrvatsko slikarstvo temama iz modernog, urbanog života, što će na svoj način dalje razvijati slikari poput Milovoja Uzelca ili Vilka Gecana. Takođe, njegovi pionirski doprinosi u razvoju hrvatskog ekspresionizma utkani su u stvaralaštvo i drugih autora – Ignjata Joba, Marina Tartalje, Save Šumanovića i Petra Dobrovića – slikara čija dela je i Pavle Beljanski uvrstio u svoju kolekciju. Sa osam eksponata, Sava Šumanović je posle Kraljevića najzastupljeniji umetnik na izložbi Miroslav Kraljević i sledbenici, čime je istaknut njegov značaj u transformaciji Kraljevićevih uticaja i davanju novih smernica ne samo u hrvatskom već i u srpskom slikarstvu početkom dvadesetih godina prošlog veka. Izložbu Miroslav Kraljević i sledbenici prati obiman, bogato ilustrovan katalog, sa tekstovima dr. Zvonka Makovića i dr. Jasne Jovanov. Kustosi izložbe su Milica Orlović Čobanov i Jasmina Jakšić Subić.

Slaviša Grujić je svoje otvoreno oduševljenje izložbom hrvatskog slikarstva iskazao citirajući slikara Milivoja Uzelca povodom Kraljevićeve izložbe u Zagrebu davne 1913: „Bila je to čudesna atmosfera… Na prstima se hodalo kroz tu izložbu, iz poštovanja… Šutilo se i gledalo. Bio je to moj najdublji utisak.“ Grujić je istakao i vrednost pratećeg kataloga kao značajnog segmenta izložbe. Takođe, izložba je prema Grujiću primer za dalje projekte saradnje između Hrvatske i Vojvodine, gde svaka strana treba da ponudi ono što je najvrednije iz nacionalne kulturne baštine. Tedi Lušetić je dodao da će Grad Zagreb dati punu podršku u daljim projektima. Autor izložbe dr Zvonko Maković je rekao da će se osmogodišnja saradnja sa Spomen-zbirkom Pavla Beljanskog uspešno nastaviti pripremama za veliku retrospektivnu izložbu Save Šumanovića u Muzeju za umjetnost i obrt u Zagrebu početkom 2017. godine

Izložbu Miroslav Kraljević i sledbenici publika će moći da pogleda do 21. februara. Radno vreme Spomen-zbirke Pavla Beljanskog biće promenjeno tokom trajanja izložbe. Postavka se može razgledati od srede do nedelje od 11 do 19 časova, četvrtkom od 14 do 22 časa. Ponedeljkom i utorkom muzej je zatvoren za publiku.

Share